Po ustaniu wspólności majątkowej, czyli najczęściej po rozwodzie, separacji albo zawarciu umowy o rozdzielności majątkowej, majątek wspólny małżonków nie dzieli się sam. Byli małżonkowie stają się jego współwłaścicielami i dopóki nie przeprowadzą podziału, wiele decyzji, na przykład o sprzedaży mieszkania, wymaga zgody obojga. Prowadzę sprawy o podział majątku zarówno na etapie rozmów i ugody, jak i przed sądem.
Podział w drodze umowy
Jeśli byli małżonkowie są w stanie się porozumieć, mogą podzielić majątek umownie. Gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, umowa wymaga formy aktu notarialnego. Taka droga jest zwykle szybsza i tańsza od postępowania sądowego, a strony same decydują, kto otrzyma poszczególne składniki i w jaki sposób zostaną rozliczone spłaty.
W tej sytuacji pomagam ustalić skład i wartość majątku, prowadzę negocjacje z drugą stroną lub jej pełnomocnikiem i przygotowuję projekt porozumienia, które następnie trafia do notariusza. Rozmowy mogą odbywać się również z udziałem mediatora.
Podział przed sądem
Gdy porozumienie nie jest możliwe, każdy z byłych małżonków może złożyć do sądu wniosek o podział majątku. Sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym. Sąd ustala, co wchodzi w skład majątku wspólnego, jaka jest jego wartość, i decyduje o sposobie podziału: przyznaniu składników jednemu z małżonków ze spłatą na rzecz drugiego, podziale fizycznym albo sprzedaży. Sąd może skierować strony do mediacji, a ugoda jest możliwa na każdym etapie sprawy.
Podziału majątku można też żądać już w sprawie rozwodowej, ale sąd przeprowadzi go w wyroku rozwodowym tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. W praktyce zdarza się to głównie wtedy, gdy małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału.
W postępowaniu sądowym przygotowuję wniosek i dowody, reprezentuję klienta na rozprawach, zgłaszam wnioski o opinie biegłych co do wartości składników i prowadzę rozmowy ugodowe.
O czym trzeba pamiętać
- Nakłady i wydatki: w sprawie o podział rozlicza się także nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny (np. pieniądze z darowizny od rodziców przeznaczone na remont wspólnego mieszkania) i odwrotnie. Trzeba je wykazać dokumentami.
- Nierówne udziały: co do zasady udziały są równe, ale z ważnych powodów można żądać ustalenia nierównych udziałów, uwzględniając stopień, w jakim każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku.
- Kredyt hipoteczny: podział majątku między małżonkami nie zmienia umowy z bankiem. Zwolnienie jednego z kredytobiorców wymaga zgody banku i warto to uzgodnić przed podziałem.
- Wartość składników: sąd przyjmuje wartość z chwili podziału, a stan majątku z chwili ustania wspólności.
Jakie dokumenty przygotować
- odpis wyroku rozwodowego lub orzeczenia o separacji albo umowę majątkową,
- dokumenty nabycia nieruchomości, numery ksiąg wieczystych,
- umowy kredytowe i aktualne zaświadczenia o saldzie zadłużenia,
- dokumenty dotyczące samochodów, rachunków bankowych, udziałów w spółkach,
- dowody nakładów z majątku osobistego, np. umowy darowizny, potwierdzenia przelewów.