Dostałeś wypowiedzenie. Masz 21 dni, nie więcej

Wypowiedzenie przychodzi zwykle w najgorszym momencie i pierwsze dni schodzą na emocjach. Problem w tym, że zegar rusza od razu. Na odwołanie do sądu pracy masz dwadzieścia jeden dni i jest to termin, którego sądy pilnują rygorystycznie.
Dwadzieścia jeden dni, licząc od doręczenia
Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę (art. 264 k.p.). Ten sam termin obowiązuje przy żądaniu przywrócenia do pracy lub odszkodowania w razie rozwiązania umowy bez wypowiedzenia oraz przy żądaniu nawiązania umowy, gdy pracodawca odmówił zatrudnienia.
Termin liczy się od doręczenia, a nie od końca okresu wypowiedzenia. To najczęstszy błąd: pracownik czeka, aż umowa faktycznie się skończy, i zgłasza się do adwokata po dwóch miesiącach, gdy droga sądowa jest już zamknięta.
Jeżeli termin minął bez Twojej winy, sąd może go przywrócić na wniosek złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia (art. 265 k.p.). To jednak wyjątek, a nie druga szansa dla każdego.
Co musi zawierać wypowiedzenie
Oświadczenie o wypowiedzeniu składa się na piśmie (art. 30 k.p.). W piśmie pracodawcy powinno znaleźć się pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy. Brak pouczenia bywa właśnie tą okolicznością, która uzasadnia przywrócenie terminu.
Przy umowie na czas nieokreślony, a od 26 kwietnia 2023 r. także przy umowie na czas określony, pracodawca musi wskazać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie. Przyczyna ma być konkretna, rzeczywista i zrozumiała dla pracownika. Ogólnik w rodzaju „utrata zaufania" albo „reorganizacja" bez wyjaśnienia, na czym polegała, bywa w sądzie uznawany za przyczynę niedostatecznie sprecyzowaną.
Jeżeli pracownik jest reprezentowany przez zakładową organizację związkową, pracodawca ma obowiązek uprzedniej konsultacji zamiaru wypowiedzenia (art. 38 k.p.).
Okres wypowiedzenia
Przy umowie na czas nieokreślony i na czas określony okres wypowiedzenia zależy od stażu u danego pracodawcy (art. 36 k.p.):
- dwa tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;
- jeden miesiąc, jeżeli był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;
- trzy miesiące, jeżeli był zatrudniony co najmniej 3 lata.
Okresy liczone w tygodniach kończą się w sobotę, a liczone w miesiącach w ostatnim dniu miesiąca (art. 30 k.p.). Dlatego wypowiedzenie wręczone 20 listopada przy miesięcznym okresie kończy umowę 31 grudnia, a nie 20 grudnia.
Czego możesz żądać
Przy wypowiedzeniu umowy na czas nieokreślony, które jest nieuzasadnione albo narusza przepisy o wypowiadaniu, pracownik może żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a po rozwiązaniu umowy przywrócenia do pracy albo odszkodowania (art. 45 k.p.).
Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od dwóch tygodni do trzech miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (art. 47(1) k.p.). Przy rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia roszczenia reguluje art. 56 k.p..
Tu muszę być uczciwy co do praktyki. Sąd może nie uwzględnić żądania przywrócenia do pracy, jeżeli uzna je za niemożliwe lub niecelowe, i zasądzić odszkodowanie zamiast przywrócenia. Przy konflikcie, który doprowadził do rozstania, dzieje się tak często.
Kiedy ochrona jest mocniejsza
Są sytuacje, w których wypowiedzenie jest zakazane albo obwarowane dodatkowymi warunkami: urlop pracownika i inna usprawiedliwiona nieobecność (art. 41 k.p.), okres ochrony przedemerytalnej, ciąża i urlop macierzyński, pełnienie funkcji związkowej. W takich wypadkach warto sprawdzić pismo szczególnie dokładnie, bo samo naruszenie zakazu przesądza o wadliwości wypowiedzenia.
Co zrobić w pierwszym tygodniu
- Zapisz datę, w której pismo zostało Ci doręczone, i zachowaj kopertę albo potwierdzenie odbioru.
- Nie podpisuj porozumienia stron tylko dlatego, że ktoś podsuwa je „dla formalności". Porozumienie zamyka drogę do roszczeń z wypowiedzenia.
- Zbierz umowę o pracę, aneksy, zakres obowiązków, ostatnie paski wynagrodzenia i korespondencję dotyczącą przyczyny rozstania.
- Spisz przebieg zdarzeń, póki pamiętasz daty i nazwiska świadków.
- Sprawdź, czy w piśmie jest wskazana przyczyna i pouczenie o terminie.
Podstawa prawna i źródła
- art. 30 k.p. — sposoby rozwiązania umowy, forma pisemna, liczenie okresów
- art. 32 k.p. i art. 33 k.p. — prawo wypowiedzenia umowy
- art. 36 k.p. — długość okresu wypowiedzenia
- art. 38 k.p. — konsultacja ze związkiem zawodowym
- art. 41 k.p. — zakaz wypowiedzenia w czasie usprawiedliwionej nieobecności
- art. 45 k.p. — roszczenia przy wadliwym wypowiedzeniu
- art. 47(1) k.p. — wysokość odszkodowania
- art. 264 k.p. — dwudziestojednodniowy termin na odwołanie
Pełny tekst jednolity Kodeksu pracy znajdziesz w dziale Akty prawne na tej stronie.
Jeśli dostałeś wypowiedzenie i nie wiesz, czy warto je podważać, przyjdź z pismem i umową. Termin biegnie od dnia doręczenia, więc nie zwlekaj do końca okresu wypowiedzenia.