Kredyt frankowy w spadku. Kto prowadzi sprawę po śmierci kredytobiorcy

Kredytobiorca umiera, a kredyt frankowy zostaje. Rodzina zadaje wtedy dwa pytania naraz: czy musimy spłacać i czy możemy jeszcze pozwać bank. Odpowiedź na oba jest twierdząca, tylko trzeba wiedzieć, w jakiej kolejności działać.
Do spadku wchodzi jedno i drugie
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców (art. 922 k.c.). Dotyczy to obu stron rachunku.
- Dług z umowy kredytu. Obowiązek spłaty rat nie wygasa ze śmiercią. Staje się długiem spadkowym.
- Roszczenie wobec banku. Jeżeli umowa zawiera klauzule niedozwolone, roszczenie o zwrot wpłaconych kwot też wchodzi do spadku. To zwykła wierzytelność pieniężna i dziedziczy się ją jak każdą inną.
To drugie bywa zaskoczeniem. Spadkobiercy często widzą tylko zobowiązanie i nie sprawdzają, czy po drugiej stronie nie stoi kwota większa niż sam dług.
Za dług odpowiadasz do wartości spadku
Jeżeli nie złożyłeś żadnego oświadczenia w terminie sześciu miesięcy, spadek jest przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, a odpowiedzialność za długi spadkowe ogranicza się do wartości stanu czynnego spadku (art. 1031 k.c.). Bank nie sięgnie więc do Twojego własnego majątku ponad tę granicę.
Dopóki nie nastąpi dział spadku, za długi odpowiadacie solidarnie, a po dziale każdy w stosunku do swojego udziału (art. 1034 k.c.). Ta sama logika dotyczy wierzytelności wobec banku: do działu należy ona do wszystkich spadkobierców łącznie.
Gdy proces już się toczył
To sytuacja, która wygląda groźnie, a jest proceduralnie opanowana. Śmierć strony powoduje zawieszenie postępowania z urzędu (art. 174 k.p.c.). Sprawa nie upada i nie trzeba składać nowego pozwu.
Sąd podejmuje zawieszone postępowanie z udziałem następców prawnych zmarłego (art. 180 k.p.c.). Żeby to nastąpiło, trzeba wykazać, kto nim jest, a to znaczy: przedstawić prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.
Tu leży jedyny realny koszt czasowy. Sprawa stoi do momentu, w którym spadkobiercy uporządkują swój tytuł. Jeśli nikt tego nie robi, postępowanie potrafi czekać miesiącami.
Jeśli pozwu jeszcze nie było
Spadkobiercy mogą wytoczyć powództwo sami. Kolejność kroków jest wtedy taka:
- uzyskać stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia;
- zgłosić bankowi zmianę dłużnika i ustalić, kto faktycznie spłaca raty w międzyczasie;
- wystąpić do banku o pełną historię rachunku kredytowego za cały okres, także sprzed śmierci;
- sprawdzić, czy nie upłynął termin na złożenie zgłoszenia podatkowego po nabyciu spadku;
- dopiero wtedy liczyć samą sprawę przeciwko bankowi.
Czego nie przesądzę bez akt
Tu muszę być uczciwy. Jeżeli kredytobiorców było dwóch, a zmarł jeden z nich, układ komplikuje się poważnie: część roszczenia przysługuje żyjącemu kredytobiorcy z jego własnego tytułu, a część wchodzi do spadku po zmarłym i może trafić do zupełnie innych osób. Nie da się tego rozstrzygnąć ogólnie, bo zależy od treści umowy, od tego, kto i z czego spłacał raty, oraz od kręgu spadkobierców.
Podobnie z ustawowym wstrzymaniem spłaty rat po doręczeniu pozwu bankowi. To, czy i od kiedy działa w sprawie prowadzonej przez spadkobierców, zależy od tego, kto jest stroną postępowania w chwili doręczenia. Sprawdzam to w aktach konkretnej sprawy, a nie z góry.
Co zebrać na pierwsze spotkanie
- akt zgonu kredytobiorcy;
- postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, jeśli już są;
- umowę kredytu z regulaminem z daty zawarcia i wszystkie aneksy;
- historię spłat za cały okres kredytowania;
- informację, kto płacił raty po śmierci i z jakiego rachunku;
- sygnaturę sprawy, jeżeli proces był już w toku.
Podstawa prawna i źródła
- art. 922 k.c. — co wchodzi do spadku
- art. 1030 k.c. — odpowiedzialność za długi do czasu przyjęcia spadku
- art. 1031 k.c. — granica odpowiedzialności przy dobrodziejstwie inwentarza
- art. 1034 k.c. — odpowiedzialność solidarna przed działem i po dziale
- art. 1035 k.c. — wspólność majątku spadkowego
- art. 174 k.p.c. — zawieszenie postępowania po śmierci strony
- art. 180 k.p.c. — podjęcie sprawy z udziałem następców prawnych
Pełne teksty jednolite tych kodeksów znajdziesz w dziale Akty prawne na tej stronie.
Jeśli odziedziczyłeś kredyt frankowy albo sprawa po bliskim stanęła w sądzie, prześlij dokumenty. Powiem, co da się jeszcze odzyskać i od czego zacząć.