ul. Koperkowa 1 lok. 1, 81-589 Gdynia 785 950 983 501 715 515 [email protected]
PL Polski

/ Banki i kredyty

Śmierć kredytobiorcy: co z kredytem i kontem bliskiej osoby

Po śmierci bliskiej osoby sprawy bankowe zwykle przychodzą w najgorszym momencie. Bank przysyła pismo o zaległej racie, a pieniądze na koncie zmarłego nagle są niedostępne. Dobra wiadomość jest taka, że większość tych spraw da się spokojnie uporządkować, jeśli wiesz, co zrobić najpierw i na co uważać.

Kredyt nie znika, ale nie musisz za niego odpowiadać całym majątkiem

Długi zmarłego, w tym kredyty, wchodzą do spadku (art. 922 k.c.). Bank nie może więc „odpuścić” kredytu tylko dlatego, że kredytobiorca zmarł. Kto odpowiada i w jakim zakresie, zależy jednak od kilku czynników.

Jeśli zmarły miał współkredytobiorcę, na przykład małżonka, ten co do zasady nadal odpowiada za cały dług jako dłużnik solidarny, bo tak zwykle stanowi umowa kredytu. Śmierć jednego kredytobiorcy nie zwalnia drugiego.

Spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe, ale mają wybór. Spadek można:

  • przyjąć wprost, czyli z odpowiedzialnością za długi bez ograniczenia,
  • przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z odpowiedzialnością tylko do wartości stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 k.c.),
  • odrzucić (art. 1012 k.c.).

Na złożenie oświadczenia jest 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 k.c.). Jeśli nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.). To chroni Twój własny majątek, ale nie zawsze jest najlepszym wyjściem. Przy dużych długach i nieruchomości w spadku warto to przemyśleć na spokojnie.

Pamiętaj też, że odrzucenie spadku przenosi go na kolejne osoby, często na Twoje dzieci. Wtedy one też muszą podjąć decyzję w terminie.

Sprawdź, czy kredyt był ubezpieczony

Wiele kredytów, zwłaszcza hipotecznych i gotówkowych, było objętych ubezpieczeniem na wypadek śmierci kredytobiorcy. Takie ubezpieczenie może spłacić całość lub część zadłużenia. Poszukaj w dokumentach polisy, deklaracji przystąpienia do ubezpieczenia grupowego albo zapisów o ubezpieczeniu w samej umowie kredytu. Jeśli ich nie masz, zapytaj bank na piśmie.

Co z kontem zmarłego

Umowa indywidualnego rachunku bankowego rozwiązuje się z dniem śmierci posiadacza (art. 59a Prawa bankowego). Pieniądze nie przepadają, ale nie można nimi swobodnie dysponować. Pełnomocnictwa do konta wygasają ze śmiercią mocodawcy (art. 101 § 2 k.c.), więc nawet osoba, która miała dostęp do konta za życia, nie powinna z niego korzystać po śmierci.

Pieniądze z konta można wypłacić na trzech podstawach:

  1. Zwrot kosztów pogrzebu (art. 55 Prawa bankowego). Osoba, która pokryła koszty pogrzebu, może żądać ich zwrotu z rachunku zmarłego, w wysokości odpowiadającej kosztom urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Potrzebne są rachunki.
  2. Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci (art. 56 Prawa bankowego). Jeżeli zmarły wskazał w banku osobę bliską (małżonka, wstępnych, zstępnych lub rodzeństwo), bank wypłaci jej środki do limitu dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Kwota ta nie wchodzi do spadku.
  3. Spadek. Pozostałe środki dziedziczą spadkobiercy na podstawie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia.

Konto wspólne działa inaczej. Przepisy o zwrocie kosztów pogrzebu i dyspozycji na wypadek śmierci nie dotyczą rachunków wspólnych (art. 57 Prawa bankowego). Co do zasady drugi współposiadacz nadal może korzystać z rachunku, ale część środków należąca do zmarłego wchodzi do spadku. Szczegóły zależą od umowy rachunku.

Nie wiesz, w jakich bankach zmarły miał konta? Gdy masz już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, możesz skorzystać z Centralnej Informacji o Rachunkach, która zbiera dane z wielu instytucji naraz.

Środki z OFE i subkonta w ZUS

O tym wiele rodzin w ogóle nie wie. Środki zgromadzone przez zmarłego w otwartym funduszu emerytalnym, a także na subkoncie w ZUS, nie przepadają. Zasady ich podziału są podobne.

  • Jeśli zmarły pozostawał w małżeńskiej wspólności majątkowej, małżonek otrzymuje połowę środków zgromadzonych w czasie jej trwania w formie tzw. wypłaty transferowej na swój rachunek emerytalny.
  • Pozostała część trafia do osób uposażonych, czyli wskazanych przez zmarłego w funduszu. Środki wypłacane osobom uposażonym nie wchodzą do spadku.
  • Jeśli nikogo nie wskazano, środki przypadają spadkobiercom.

Wypłata następuje na wniosek. Nie warto z nim zwlekać, bo z czasem trudniej zebrać dokumenty.

Od czego zacząć

  1. Zbierz dokumenty: akt zgonu, umowy kredytowe, wyciągi, polisy.
  2. Ustal, czy był współkredytobiorca i czy kredyt był ubezpieczony.
  3. Zdecyduj w terminie, czy przyjmujesz, czy odrzucasz spadek.
  4. Nie dokonuj wypłat z konta zmarłego na podstawie starego pełnomocnictwa.

Zmarł ktoś bliski, a Ty nie wiesz, co zrobić z kredytem, kontem albo OFE? Napisz. Poukładamy to po kolei, a analiza dokumentów jest bezpłatna.

Treść ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Czytaj także

Zadzwoń: 785 950 983