ul. Koperkowa 1 lok. 1, 81-589 Gdynia 785 950 983 501 715 515 [email protected]
PL Polski

/ Banki i kredyty

Phishing: bank musi wykazać autoryzację transakcji

SMS o „niedopłacie za przesyłkę”, mail „z banku” albo telefon od „konsultanta działu bezpieczeństwa”. Chwila nieuwagi i z konta znikają oszczędności. Wiele osób zakłada wtedy, że skoro same kliknęły w link, to nic już nie da się zrobić. Tymczasem przepisy ustawiają punkt wyjścia odwrotnie, niż większość z nas myśli.

Ciężar dowodu spoczywa na banku

Kluczowy jest art. 45 ustawy o usługach płatniczych. Zgodnie z nim to na dostawcy usług płatniczych, czyli zwykle na banku, spoczywa ciężar udowodnienia, że transakcja została autoryzowana, prawidłowo zapisana i że nie miała na nią wpływu awaria techniczna.

Ważny jest też ust. 2 tego przepisu. Samo wykazanie przez bank, że użyto Twojego instrumentu płatniczego (np. loginu, hasła, kodu), nie wystarcza, by udowodnić, że to Ty autoryzowałeś transakcję. Nie wystarcza też, by uznać, że działałeś umyślnie albo z rażącym niedbalstwem.

Mówiąc prościej: odpowiedź banku w rodzaju „transakcja była potwierdzona Twoim kodem, więc to Twoja sprawa” nie zamyka tematu.

Bank powinien oddać pieniądze szybko

Art. 46 ust. 1 ustawy przewiduje, że w razie nieautoryzowanej transakcji bank zwraca jej kwotę niezwłocznie, nie później niż do końca następnego dnia roboczego po stwierdzeniu transakcji albo po otrzymaniu zgłoszenia. Wyjątek: bank może wstrzymać zwrot, jeśli ma uzasadnione podstawy, by podejrzewać oszustwo, i poinformuje o tym na piśmie organy ścigania.

Za transakcje dokonane po zgłoszeniu bankowi utraty dostępu lub kradzieży danych klient co do zasady nie odpowiada, chyba że działał umyślnie (art. 46 ust. 4).

Kiedy klient odpowiada

Uczciwie trzeba powiedzieć, że nie każda sprawa kończy się zwrotem. Klient odpowiada w pełnej wysokości, jeżeli doprowadził do nieautoryzowanej transakcji umyślnie albo umyślnie lub przez rażące niedbalstwo naruszył obowiązki dotyczące bezpieczeństwa instrumentu płatniczego (art. 46 ust. 3).

Granica między zwykłą nieostrożnością a rażącym niedbalstwem nie jest oczywista. Oszuści działają coraz sprawniej: podszywają się pod numer banku, kopiują wygląd strony, budują presję czasu. To, czy w danej sytuacji można mówić o rażącym niedbalstwie, ocenia się indywidualnie. Co ważne, to bank musi to wykazać.

Osobną kategorią są sytuacje, w których klient sam zlecił przelew albo zatwierdził go w aplikacji, bo oszust przekonał go, że „ratuje oszczędności”. Wtedy bank zwykle twierdzi, że transakcja była autoryzowana. Takie sprawy są trudniejsze, ale też wymagają analizy, bo wiele zależy od tego, co dokładnie klient zatwierdzał i co widział na ekranie.

Pierwsze godziny są kluczowe

Jeśli padłeś ofiarą phishingu, liczy się kolejność działań:

  1. Zablokuj dostęp i kartę. Zadzwoń na infolinię banku i zgłoś nieautoryzowaną transakcję. Zapisz datę i godzinę rozmowy.
  2. Złóż reklamację na piśmie (w aplikacji, mailowo albo w oddziale). Wskaż, że nie autoryzowałeś transakcji, i zażądaj zwrotu.
  3. Zgłoś sprawę na policję. Zachowaj potwierdzenie zawiadomienia.
  4. Zabezpiecz dowody: SMS-y, maile, zrzuty ekranu, adres fałszywej strony, numer, z którego dzwoniono, historię połączeń.
  5. Nie usuwaj niczego z telefonu i nie instaluj ponownie aplikacji, zanim nie zabezpieczysz dowodów.

Nieautoryzowaną transakcję trzeba zgłosić bankowi niezwłocznie. Po 13 miesiącach od obciążenia rachunku roszczenia wobec banku wygasają, ale nie warto zbliżać się do tej granicy.

Czego nie robić

  • Nie podawaj nikomu dodatkowych danych, nawet jeśli „bank” oddzwania z propozycją pomocy. To częsty drugi etap oszustwa.
  • Nie podpisuj oświadczeń, w których przyznajesz, że sam autoryzowałeś transakcję, jeśli tak nie było.
  • Nie poprzestawaj na odmowie banku. Odpowiedź odmowna na reklamację to nie wyrok.

Bank odmówił. Co dalej

Po odmowie możesz złożyć odwołanie w banku, wniosek do Rzecznika Finansowego albo pozew. Wybór drogi zależy od kwoty, dowodów i tego, jak bank uzasadnił odmowę. Każdą sprawę warto zacząć od przeczytania odpowiedzi banku i historii transakcji, bo tam często widać, na czym bank opiera swoje stanowisko.

Straciłeś pieniądze przez phishing, a bank odmawia zwrotu? Prześlij odpowiedź na reklamację i historię transakcji. Sprawdzę, czy masz podstawy, by odzyskać środki. Analiza dokumentów jest bezpłatna.

Treść ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Czytaj także

Zadzwoń: 785 950 983