Oddałeś mieszkanie, a zostałeś w kredycie

Jeśli w podziale majątku mieszkanie przypadło byłemu małżonkowi, a kredyt hipoteczny braliście razem, to dla banku nadal jesteś dłużnikiem. Postanowienie sądu o podziale majątku ani ugoda między wami nie zmieniają umowy kredytu. Żeby z niego wyjść, potrzebna jest zgoda banku.

Podział majątku a umowa z bankiem

W sprawie o podział sąd dzieli majątek, czyli mieszkanie, samochód czy oszczędności. Nie dzieli długów. Bank nie jest stroną tego postępowania, więc rozstrzygnięcie go nie wiąże.

Wspólny kredyt zwykle oznacza odpowiedzialność solidarną: bank może żądać całej należności od każdego z kredytobiorców. Do tego hipoteka obciąża mieszkanie bez względu na to, kto jest jego właścicielem. Jeśli były małżonek przestanie płacić, bank może zwrócić się do ciebie, a opóźnienia trafią także do twojej historii kredytowej.

Jak sąd liczy wartość mieszkania z hipoteką

Wiele osób zakłada, że skoro na mieszkaniu wisi kredyt, to przy podziale jego wartość się obniża. Tak zwykle nie jest. Sąd Najwyższy w uchwale z 25 lipca 2019 r. (III CZP 14/19) przyjął, że gdy sąd przyznaje mieszkanie obciążone hipoteką jednemu z małżonków, ustala jego wartość bez odliczania hipoteki, chyba że istotne powody przemawiają za jej uwzględnieniem. Podobnie SN orzekł wcześniej w postanowieniu z 26 stycznia 2017 r. (I CSK 54/16).

W praktyce małżonek, który zostaje w mieszkaniu, spłaca drugiego od pełnej wartości rynkowej. Dług wobec banku rozlicza się osobno. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 27 lutego 2019 r. (III CZP 30/18) potwierdził, że były małżonek, który po prawomocnym podziale spłaca kredyt zabezpieczony hipoteką, może dochodzić zwrotu od drugiego.

To ważne dla obu stron. Ten, kto oddał mieszkanie, dostaje spłatę liczoną od pełnej wartości, ale dopóki jest w kredycie, bank może zażądać od niego zapłaty. Ten, kto mieszkanie zatrzymał, musi się liczyć z tym, że rozliczenie rat zapłaconych przez drugą stronę wróci w osobnej sprawie.

Jak wyjść z kredytu

Każda z tych dróg wymaga udziału banku:

• Zwolnienie z długu lub przejęcie długu. Bank aneksem zwalnia jednego z kredytobiorców, a kredyt zostaje przy tym, kto ma mieszkanie. Przejęcie długu przez innego dłużnika jest skuteczne tylko za zgodą wierzyciela (art. 519 k.c.). Bank sprawdzi zdolność kredytową osoby, która zostaje w kredycie.
• Refinansowanie. Małżonek, który zatrzymuje mieszkanie, bierze nowy kredyt na siebie, także w innym banku, i spłaca stary.
• Sprzedaż mieszkania. Z ceny spłaca się kredyt, a resztę dzieli zgodnie z ustaleniami.

Co zrobić przed podziałem

• Zanim podpiszesz ugodę albo zgodzisz się na przyznanie mieszkania drugiej stronie, zapytaj bank o warunki zwolnienia jednego z kredytobiorców i najlepiej uzyskaj wstępną decyzję.
• W ugodzie zapisz, kto spłaca kredyt, w jakim terminie ma nastąpić zwolnienie w banku i co, jeśli bank odmówi. Te zapisy wiążą was, choć nie bank.
• Termin i wysokość spłaty warto powiązać ze zwolnieniem z kredytu.
• Po podziale zachowuj potwierdzenia każdej wpłaty na kredyt. Będą potrzebne, jeśli przyjdzie dochodzić zwrotu.

Podstawa prawna i źródła

• art. 366, 376, 508 i 519 Kodeksu cywilnego (ISAP)
• art. 567 i 618 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego (ISAP)
• uchwała SN z 25 lipca 2019 r., III CZP 14/19
• uchwała składu siedmiu sędziów SN z 27 lutego 2019 r., III CZP 30/18
• postanowienie SN z 26 stycznia 2017 r., I CSK 54/16
• prawo.pl: Obciążenie hipoteką lokalu nie wpływa na jego wartość przy podziale majątku po rozwodzie

Jeśli jesteś w podobnej sytuacji, zapraszam do kontaktu przez formularz na stronie. Przejrzę dokumenty i powiem, jakie widzę możliwości.