Jeżeli masz kredyt „frankowy” albo rozważasz spór z bankiem, orzeczenia TSUE z czerwca 2023 r. mają dla Ciebie znaczenie. Poniżej tłumaczę po ludzku, co z nich wynika: dlaczego bank po unieważnieniu umowy nie dostanie „wynagrodzenia za korzystanie z kapitału”, co z roszczeniami konsumenta i kiedy można wstrzymać spłatę rat na czas procesu. Piszę ostrożnie — to kierunek wykładni, a nie automatyczne rozstrzygnięcie Twojej sprawy.

1. Skąd te orzeczenia i czego dotyczą

W czerwcu 2023 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wypowiedział się w sprawach istotnych dla kredytobiorców „frankowych”. Trybunał nie rozstrzyga pojedynczej polskiej sprawy — on wykłada prawo unijne, w tym dyrektywę o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich (93/13/EWG). Sądy krajowe stosują potem tę wykładnię do konkretnych stanów faktycznych. Dlatego wnioski poniżej traktuj jako kierunek, który wzmacnia pozycję konsumenta, a nie jako gotowy wyrok w Twojej sprawie.

2. Bank nie dostanie wynagrodzenia za korzystanie z kapitału

Najważniejszy wniosek: po unieważnieniu umowy kredytu bank nie może domagać się od konsumenta dodatkowej rekompensaty za korzystanie z udostępnionego kapitału — ponad zwrot samego kapitału. Innymi słowy, gdy umowa upada z powodu nieuczciwych postanowień, bank odzyskuje to, co realnie wypłacił, ale nie przysługuje mu osobne „wynagrodzenie” za to, że pieniądze przez lata pracowały u kredytobiorcy.

Dlaczego to korzystne? Bo przez długi czas takie roszczenie było głównym „straszakiem” banków. Kredytobiorca słyszał: „unieważnisz umowę, ale zapłacisz nam za korzystanie z kapitału, więc się nie opłaca”. TSUE ten argument znacząco osłabił. Logika jest spójna z ochroną konsumenta: przedsiębiorca, który wprowadził do umowy nieuczciwe warunki, nie powinien czerpać z tego dodatkowej korzyści.

Przykład z życia: zawierasz kredyt, przez lata spłacasz raty, a potem sąd stwierdza, że umowa była wadliwa i upada. Rozliczacie się do zera: Ty oddajesz bankowi wypłacony kapitał, bank oddaje Ci to, co wpłaciłeś. Bank nie może jednak dołożyć do rachunku osobnej pozycji „za to, że korzystałeś z naszych pieniędzy”. To właśnie ten „straszak”, który po orzeczeniach TSUE stracił na sile. Dla wielu osób zmienia to kalkulację opłacalności całego sporu.

3. A roszczenia konsumenta wobec banku?

Trybunał spojrzał też na drugą stronę. Prawo unijne nie wyklucza, by to konsument dochodził od banku roszczeń wykraczających poza zwrot zapłaconych rat. Uwaga: to nie znaczy, że takie roszczenie zawsze przysługuje. O jego zasadności — i o tym, czy i w jakim zakresie się należy — rozstrzyga sąd krajowy, oceniając okoliczności konkretnej sprawy. Piszę to celowo ostrożnie: kierunek jest korzystny dla konsumenta, ale nie ma tu automatu.

4. Zawieszenie spłaty rat na czas procesu

Kolejny praktyczny wątek: dopuszczalne jest tymczasowe wstrzymanie spłaty rat na czas trwania procesu o ustalenie nieuczciwego charakteru warunków umowy — jeżeli sąd uzna to za zasadne. To istotne, bo proces potrafi trwać, a comiesięczne raty obciążają budżet. Decyzja należy jednak do sądu, który ocenia, czy w danej sprawie takie zabezpieczenie jest uzasadnione. Nie jest to więc uprawnienie „z automatu”, lecz możliwość, o którą można wnioskować.

W praktyce ma to duże znaczenie psychologiczne i finansowe. Osoba, która przez czas procesu nie musi co miesiąc przelewać raty, łatwiej znosi długość postępowania i nie ma poczucia, że „spłaca umowę, którą kwestionuje”. Warto jednak pamiętać, że wstrzymanie spłaty to rozstrzygnięcie tymczasowe — sąd może je uzależnić od okoliczności sprawy, a ostateczne rozliczenie następuje dopiero w wyroku.

Trzeba jednak dodać uczciwie: to, czy i w jakiej wysokości takie roszczenie zostanie uwzględnione, zależy od okoliczności — sądy krajowe podchodzą do tego różnie. Kierunek jest korzystny, ale nie jest to gotowa recepta na dodatkowy zysk.

5. Dlaczego ochrona konsumenta wygrywa z argumentami banku

Wspólny mianownik tych orzeczeń jest jeden: w prawie UE ochrona konsumenta jest wartością nadrzędną — także wobec banków. Sens dyrektywy 93/13/EWG polega na tym, by przedsiębiorca nie odnosił korzyści z nieuczciwych postanowień, a konsument nie był zniechęcany do dochodzenia swoich praw. Trzeba jednak pamiętać, że każda sprawa jest indywidualna, a wykładnia bywa doprecyzowywana w kolejnych orzeczeniach. Dlatego nikt odpowiedzialny nie obieca Ci z góry wyniku.

Co to oznacza dla Ciebie — krok po kroku

• Krok 1 — sprawdź umowę: czy zawiera postanowienia, które mogą być uznane za niedozwolone (mechanizm przeliczeń, klauzule kursowe).
• Krok 2 — zbierz dokumenty: umowę, aneksy, harmonogram i historię spłat.
• Krok 3 — oceń strategię: ustalenie nieważności czy inne roszczenia; skonsultuj to z adwokatem.
• Krok 4 — rozważ wniosek o zabezpieczenie, np. wstrzymanie spłaty rat na czas procesu.
• Krok 5 — pamiętaj, że o wszystkim rozstrzyga sąd krajowy w Twojej indywidualnej sprawie.

6. Podstawa prawna

Podstawa prawna: dyrektywa 93/13/EWG (nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich — klauzule abuzywne), art. 385¹ k.c. (niedozwolone postanowienia umowne), art. 405 i 410 k.c. (świadczenie nienależne i jego zwrot przy nieważności umowy).

7. Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy bank na pewno nie dostanie nic ponad kapitał?
Kierunek wykładni TSUE jest taki, że po unieważnieniu umowy bankowi nie należy się dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie z kapitału ponad jego zwrot. O ostatecznym rozliczeniu w konkretnej sprawie orzeka jednak sąd krajowy.

Czy mogę żądać od banku czegoś więcej niż zwrotu rat?
Prawo unijne tego nie wyklucza, ale to nie jest gwarantowane. Zasadność takich roszczeń ocenia sąd krajowy w oparciu o okoliczności Twojej sprawy.

Czy mogę przestać płacić raty, gdy złożę pozew?
Nie samodzielnie. Możesz wnioskować o zabezpieczenie w postaci wstrzymania spłaty rat na czas procesu, ale decyzję podejmuje sąd, jeśli uzna to za zasadne.

Czy te orzeczenia rozstrzygają moją sprawę?
Nie wprost. TSUE wyznacza kierunek wykładni prawa unijnego; to argument w sporze, a nie automatyczne rozstrzygnięcie. Każdą umowę trzeba ocenić indywidualnie.

8. Podsumowanie

Orzeczenia TSUE z czerwca 2023 r. wyraźnie wzmacniają pozycję kredytobiorcy: osłabiają bankowy „straszak” wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, nie zamykają drogi do własnych roszczeń konsumenta i dopuszczają wstrzymanie spłaty rat na czas procesu. To realny argument w sporze — ale nie automatyczne zwycięstwo. O wszystkim rozstrzyga sąd krajowy w Twojej indywidualnej sprawie, dlatego warto skonsultować konkretną umowę.

---

Potrzebujesz pomocy przy sprawie frankowej?

Masz kredyt „frankowy” i zastanawiasz się, czy warto iść do sądu? W Kancelarii Adwokackiej w Gdyni przeanalizuję Twoją umowę i przeprowadzę Cię przez sprawę — konkretnie, bez prawniczego żargonu i bez zbędnego stresu. Nie obiecuję cudów, ale pokażę realne możliwości.

Adwokat od ręki. Bez ceregieli.

📧 [email protected]  |  ☎️ 501 715 515 · 785 950 983  |  🌐 konradwysocki.pl

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady prawnej ani opinii w indywidualnej sprawie. Stan prawny: 2025 r. W konkretnej sytuacji skontaktuj się z adwokatem.